Bugun...
YURT DIŞI BORÇLANMA İŞLEMLERİ :BÖLÜM ÜÇ


Muhsin Ertekin Sosyal Güvenlik Danışmanı
muhsinertekin42@hotmail.com
 
 

Borçlanma tutarının hesaplanması ve tebliği ile ödeme süresi:

  Örneği Kurumca hazırlanan yurtdışı hizmet borçlanma talep dilekçesinin Kuruma doğrudan verilmesi veya Kuruma adi posta kargo yoluyla veya durumunda “Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesinin Kurum kayıtların intikal ettiği tarihteki, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta servisi ile gönderilmesi durumunda dilekçenin postaya verildiği tarihteki 5510 sayılı Kanunun 82 inci maddesinde belirtilen alt (asgari) ve üst (azami) sınırları arasında kalmak kaydıyla borçlanma için müracaat eden başvuru sahibinin seçeceği prime esas günlük kazancın %32 sinin borçlanılmak istenilen gün sayısı ile çarpımı kadardır.

  Örnek: 01.01.2017 -31.12.2017 süresi için günlük prime esas asgari kazanç alt sınır 59.25TL. x%32.=18.96.TL  bir günlük ödenecek asgari borçlanma miktarı

            — 01.01.2017 – 31.12..2017 Süresi için bir günlük prime esas azami kazanç üst sınır 444.38TLx%32=142.20TL. bir günlük ödenecek azami borç miktarı olup borçlanma talebinde bulunan başvuru sahibi günlük 18.96.TL ila 142.20 TL arasında günlük prim ödeyebilir,

Örneğin 15 yıllık süreyi borçlanmak isteyen bir kişinin ödeyeceği asgari ve azami borçlanma tutarları;

          15x360=5400 (gün) x 18.96TL (günlük ödeyeceği asgari miktar)=102.384 Türk lirası ( toplam tutar)

                  

   Tahakkuk ettirilen borç tutarının, tebliğ edildiği tarihten itibaren Türkiye’de ödenmesi halinde Türk Lirası, yurt dışından ödenmesi halinde ise Türk Lirası olarak bildirilen tutarın karşılığı (T.C. Merkez Bankasınca konvertibl sayılan) döviz cinsinden üç ay içerisinde ödenmesi gerekmekte olup üç ay içerisinde ödenmediği takdirde yeniden başvuru şartı aranır. Yurt dışından döviz cinsinden yapılan ödemeler borcun ödeneceği tarihteki. T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden yapılacaktır. Ancak üç aylık süre içerisinde borcun bir kısmı ödenmişse ödenen miktara isabet eden süre geçerli sayılır. Ayrıca borçlanma yapanlar borçlanılan süreden aylığa hak kazanmaya yetecek prim ödeme gün sayısına isabet eden miktar dada ödeme (üç ay içerisinde) yapabilir. Yasa gereği,  aylık bağlanma koşulları için yetecek prim ödeme gün sayısı kadar borçlanma yapmayanlara ve primlerini ödemeyenlere aylık bağlanmaz.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        

Borçlanmadan vazgeçme durumu:

    Borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getiremeyenlere ve hak sahiplerine talep ettikleri takdirde yaptıkları ödemeler Kurumca faizsiz olarak geri iade edilir.

  Aylık bağlandıktan sonra aylığın iptalini ve borçlanma için ödediği borçlanma tutarını geri talep edenlerin bu talepleri borçlanmayı kabul ettikleri sayıldığından bu talepleri Sosyal Güvenlik Kurumunca  red edilmektedir..

Borçlandırılan sürelerin değerlendirilmesi ve sigortalı başlangıç tarihinin tespiti:

  17.04.2008 tarih 5754 sayılı Kanunun 79 uncu maddesi ile değişik 3201 sayılı Kanunun 5 inci maddesine göre başvuru sahibinin yurtdışı hizmet borçlanmasına ait süreleri Türkiye’de sigortalılığı varsa (4/ a b ve c kapsamında) borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, hiç sigortalılığı yoksa 5510 sayılı kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendi (kendi adına ve hesabına tabi bağımsız çalışanlar) kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.

   Örneğin Türkiye’de 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının a kapsamına tabi (eski adıyla SSK lı) çalışması var ise borçlanılan yurtdışı süreleri bu kapsamda (4/a) geçmiş süreler olarak kabul edilir. Bu sebeple 5510 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre aylık bağlama işlemlerinde dikkate alınan sigortalılık sürelerinin tespitinde yurtdışı borçlanması yapan borçlanma sahibinin Türkiye’de çalışması olup olmadığı aşağıda izah edileceği üzere büyük önem taşımaktadır.

  Borçlanma yapanın Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına tabi hizmetleri var ise borçlanılan süreler ( prim ödeme gün sayısı) bu hizmetlere eklenir

   6552 sayılı Kanun ile 3201 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin  5 inci fıkrasına eklenen  ek fıkrası ile “Ancak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde  Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına girdiği tarihinTürk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edildiğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların akit ülkede ilk defa başladıkları tarih ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir” değişik cümle hükmüne göre; aşağıda belirtilen ülkelerle yapılan sözleşmelerde bu ülkelerde ilk defa çalışmaya başladıkları tarih Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine dair hüküm bulunduğundan  bu ülkelerde çalışmaya başladıkları tarih sigortalı ilk başlangıç tarihi olarak esas alınır. 

  Böylece yurt dışında asağıda belirtilen ülkelerde çalışan sigortalılarımız dava açma yoluna gitmedem daha az borçlanma primi ödeyerek diğer şartlarıda taşımaları halinde  kademeli aylık bağlama koşullarından faydalanarak erken emekl olabileceklerdir.

  Bu ülkeler; Almanya, Arnavutluk   ,Avusturya, Azerbetcan, Belçika, Bosna Hersek, Çek Cumhurşiyeti, Fransa, Gürcistan, Hirvatistan, Hollanda ,İsviçre, Kanada,Kebek, KKTC, Lüksemburg, Makedonya ve Slovakya’dır.

    Örnek: Almanya’da 01.01.1985  tarihinde çalışmaya başlayan 01.01.1965 doğumlu erkek digortalı Türkiye’ye döndükten sonra 4/a kapsamında hizmet akdine tabi 01.01.2014-01.02.2014 tarihleri arasımda sigortalı olarak çalışmış ve bu çalışmadan sonra Almanya’da geçen hizmet  sürelerinden 5225 gününü borçlanmış ve adına tahakkuk eden  borcunu 01.03.2014 tarihide ödeyerek Kurumdan 02.03.2014 tarihinde aylık bağlanması talebinde bulunmuş ise   bu sigortalıya (aylık bağlamra cartlarını yerine getirdiğinden) 01.04.2014 tarihinden sonra 4/a kapsamında (SSK lı olarak) yaşlılık aylığı bağlanır

  Almanya’dan prim iadesi alınmış süreler ile İsviçreden prim transferi  yapıldıktan sonra borçlanılan sürelerdeki çalışmaya başlanılan  tarih ilk işe giriş tarihi olarak esasa alınır.

   Ayrıca Almanya’da yaşayıp doğum yapan kadınlara 1992 tarihinden önce doğan her çocuk için 1 yıl 1992 tarihinden sonra ise dünyaya gelen çocuk başına ise 3 yıl (çocuk yetiştirme süreleri için) emeklilik primi ödendiğinden bu sürelerin başlangıç tarihleri sigortalı başlangıç sayılır.KONTROL

 Bu ülkeler haricindeki diger sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan Danimarka,İngiltere, İsveç,Libya,Norveç Romanya, Sirbistan ve Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamında hizmet birleştirilmesi yapılan İspanya,İtalya ve portekiz cuhosyal güvenlik sözleşmesi yapılmamış (suudi Arabistan gibi) ülkelerde geçen sürelerini borçlananların sigortalı başlangıç tarihleri yukarıda belirtildiği üzere borçlanma yapanın Türkiyke’de Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına (4/a,b ve c kapsamında) tabi çalışması yoksa sigortalı başlangıç tarihi 3201 sayılı Kanunu 5 inci maddesine göre borcunun tamamını ödediği en son tarihten geriye doğru borçlandığı gün sayısı kadar geriye götürülerek hesap edilir. Tamam  

   Birden fazla borçlanma yapanının sigortalılık süresi başlangıç tarihinin tespitinde borcun ödendiği en son tarih esas alınarak borçlandığı süre kadar geriye götürülerek tespit edilir.

   Yukarıda belirtilen ülkeler haricinde Türkiyede Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına (4/a,4/b ve 4/c kapsamında) tabi hizmetleri var  ve Türkiyede’deki sigortalı başlangıç tarihinden önceki yurt dışında geçen süreler borçlanılmış ise sigortalı başlangıç tarihi Türkiyedeki bu (4/a,4/b ve 4/c kapsamındaki) sigortalı başlangıç tarihinden borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülerek tespit edilir.

   Örnek:Türkiyede 01.01.2014 tarihinde 4/a kapsamında hizmet akdine tabi çalışması bulunan sigortalı İngilterede geçen (sözleşmeye göre başlangıç tarihi sayılmayan) 01.01.1990-01.01.2000 tarihleri arasında geçen 3600 günü borçlanmış ve adına tahakkuk ettirilen borcunu 01.03.2014 tarihinde ödemiş ise bu sigortalının sigortalı ilk giriş tarihi Türkiye’de sigortalı olduğu 01.01.2014 tarihinden borçlandığı 3600 gün kadar geriye götürülerek tespit edilir. Bu tespite göre bu sigortalının ilk giriş tarihi 01.01.2004  olarak esasa alınır ve Türkiyede 4/a kapsamında çalışması bulunduğundan borçlanılan süreleri aylık bağlama işlemlerinde 4/a kapsamında (SSK lı ) esasa alınır..

    Şayet bu örnekdeki sigortalı Türkiye’de 01.01.2014 tarihinde 4/a (SSK) kapsamında değilde (4/b) (kendi adına ve hesabına tabi) kapsamında çalışmış olsaydı sigortalının başlangıç tarihi  yine 01.01.2004 olarak esasa alınacak ancak borçlanılan süreler aylık bağlama işlemlerinde 4/b (Bağ-Kur)  kapsamında sayılacaktır.

   Bu sigortalının Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına tabi (4/a,4/b ve 4/c kapsamında) hiç çalıması yoksa borçlanılan süreler 4/b Kapsamında değerlendirilir. Tamam

KONTROL  Aylığa hak kazanma şartları ile aylığın başlangıcı ve kesilmesi:

 3201 sayılı Kanuna göre aylık bağlanabilmesi için;      

a-) Yurda kesin dönülmüş olması, 

   Kesin dönüş, 06.11.2008 tarih ve 27046 sayılı gazetede yayınlanan tebliğde “aylık talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesi, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almamaları durumu” olarak belirtildiğinden yurt dışında çalışmayan ikamete dayalı bir sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği almayanlara yurda kesin dönüş yapmaları gerekmez.

b-) Tahakkuk ettirilen borcunun tamamının ödenmiş olması,                                                           c-) 5510 sayılı Kanunla mülga kanunların yürürlükteki hükümlerine veya sosyal güvenlik kanunlarına göre aylığa hak kazanılmış olması gerekmektedir.

ç-) Tahsis talebinde bulunanlar örneği Kurumca hazırlanan “Tahsis Talep Dilekçesi” ile yine örneği kurumca hazırlanan 3201 Sayılı Kanuna göre Aylık Talebinde bulunanlara mahsus “Beyan ve Taahhüt” belgesini çalıştığı işyerinden ayrıldığını, yurt dışında ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneğinin sona erdiğini gösteren belgeyi kurum vermeleri gerekir. Sosyal yardım ödeneği almayanlar Beyan ve Taahhüt belgesinde belirtilir.

   Aylık bağlama şartlarını yerine getirenlerin aylıkları yazılı talepte bulundukları tarihi takip eden aybaşından başlar.

    Aylıkların hesabında 5510 sayılı Kanunun ilgili hükümlü uygulanır.Tamam

Aylıkların Kesilmesi:

  19.06.2010 Tarihli resmi gazetede yayımlanan 5997 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ile değiştirilen 3201 sayılı Kanunun 6 ıncı maddesinin (B) fıkrasının ilk paragrafına göre 3201 sayılı Kanuna göre yurt dışında geçen sürelerini borçlanarak aylık bağlananlardan

-Tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanların çalışmaya başladıkları tarihten,

-İkamete dayalı bir sosyal sigortaya da sosyal yardım ödeneği ya da sosyal yardım ödeneği alanların ödenek almaya başladığı tarihten itibaren kesilir.

-Türkiye’de çalışmaya başlayanların çalışmaya başladıkları tarihten itibaren aylıkları kesilir.

   Ancak Türkiye’de sigortalı çalışmaya (4/a kapsamında) başlayanlar hakkında ise 16..06.2010 tarih 5997 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğe göre 31.05.2006 tarihli 5510 sayılı Kanunda sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümler uygulanacağından yurt dışında geçen hizmetlerini borçlanarak yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılarda bundan böyle Türkiye’de sigortalı çalışmaya başlamaları durumunda talepleri halinde aylıkları kesilmeksizin (19.06.2010) tarihinden itibaren) sosyal güvenlik destek primine tabi çalışabileceklerdirTamam

Kısmi aylık alanların borçlanması:

 

 Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle ilgili ülkenin sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine kısmi (hem yurt dışındaki hem de Türkiye’ deki sigortalı hizmetleri dikkate alınarak) aylık bağlanmış olanlar talep ettikleri takdirde yurt dışında geçen ve tam aylık bağlanması için yeterli gün sayısını veya çalıştıkları (hizmet cetvelinde belirtilen) sürelerin tamamını 3201 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine göre borçlanarak kısmi aylıklarının tam aylığa yükseltilmesini isteyebilirler. Bunlar hakkın dada           

 Yukarıda belirtilen “aylığa hak kazanma şartları ile aylığın başlangıcı ve kesilmesi ”bölümünde belirtilen şartlar aranır.

   Kısmi aylığın yükseltilmesi;  Kısmi aylık borcun ödendiği tarih kesin dönüş tarihinden önce ise kesin dönüş tarihini, borcun ödendiği tarih kesin dönüş tarihinden sonra ise borcun ödendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık tam aylığa yükseltilir.Tamam

İsviçre de geçen sürelere ait prim transferi ve borçlandırılması:

 Ülkemiz ile İsviçre arasında yapılan sosyal güvenlik sözleşmesinde İsviçre de kesilen primlerin transferine ilişkin hükümlere yer verilmiş olup buna göre 01.01.1972 tarihli Türkiye     İsviçre sosyal güvenlik sözleşmesini tadil eden ve 01.06.1981 tarihinde yürürlüğe giren ek sözleşmenin 10/a maddesinde Türk vatandaşlarının İsviçre’deki çalışmaları süresinde kesilen yaşlılık ve ölüm sigortası primlerinin tamamının Sosyal Güvenlik Kurumuna transfer imkânı tanınmıştır. Söz konusu sözleşmeye göre prim transferi talebinde bulunulabilmesi için;

a-) İsviçre’den malullük, yaşlılık ve ölüm halinde bir yardım hakkından yararlanılmamış olması,

b-) Türkiye veya başka bir ülkeye yerleşmek amacıyla İsviçre’nin kesin olarak terk edilmiş olması gerekmektedir.

   3201 sayılı Kanunun 10 uncu, Yurt Dışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine ilişkin Yönetmeliğin 17 inci maddesine göre Türkiye ye transfer edilen prim miktarının borçlanılan yurt dışı süresine ait borçlanma miktarından fazla olması halinde fazla olan miktarın ilgililere iade edilmesi gerekmektedir. Bu durumda İsviçre de geçen ve primleri transfer edilen sürelerin tamamını borçlanan ve tahakkuk eden prim borcunun tamamını ödeyenlerin transfer edilen primlerinin tamamı, transfer edilen primlere ait sürelerin bir kısmını borçlanan ve tahakkuk eden prim borcunu ödeyenlerin ise transfer edilen primlerin borçlanılan gün sayısına tekabül eden orandaki miktarı transfer tarihindeki kur üzerinden kendilerine, hak sahiplerine veya mirasçılarına ödenir.



Bu yazı 853 defa okunmuştur.

YORUMLAR

Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.

YORUM YAZ



FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
SON YORUMLANAN HABERLER
ÇOK OKUNAN HABERLER
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
GÜNDEMDEN BAŞLIKLAR

Konyaspor ligi kaçıncı sırada tamamlar?


YUKARI